EXTRAQT zorgt voor duurzame verwarming en koeling van gebouwen op basis van aquathermie

Geplaatst op 6 okt 2022

Binnen de huidige klimaatproblematiek, de zoektocht naar CO2-reductie en in het kader van de energiecrisis wordt een hernieuwbare energiemix voor verwarmen en koelen cruciaal. Wereldwijd staat namelijk 50% van het totale energieverbruik in voor verwarming en koeling, waarvan momenteel in Europa slechts 14% hernieuwbare energie is (bron: International Energy Agency – IEA).

In Vlaanderen ligt dat aandeel hernieuwbare energie nog lager en bedroeg het zelfs in 2020 maar 8,9%. Wij vroegen mede-oprichter Jan Denayer, hoe EXTRAQT ertoe kan bijdragen om de samenleving een boost te geven richting duurzaam verwarmen en koelen.

Stel EXTRAQT eens kort voor?

“Samen met Sebastian Baes en onder begeleiding van Stijn De Jonge, docent aan de KU Leuven, campus Groep T deden we in het kader van onze masterthesis onderzoek naar de natuurlijke regeneratie van warmte in rivieren. Samen richtten we van daaruit EXTRAQT op in juli 2021. We zijn een Leuvens ingenieursbureau met de ambitie om onze samenleving een boost te geven richting duurzaam verwarmen en koelen. Onze start-up richt zich op aquathermie, een duurzame verwarmings- en koeltechniek waarbij we aan de hand van warmtepompen oppervlaktewater, van bijvoorbeeld rivieren, meren en kanalen, gebruiken om gebouwen te verwarmen en/of koelen.”

Kan je de techniek van aquathermie wat concreter toelichten?

“Op zich is de techniek achter aquathermie niet nieuw. Die is vergelijkbaar met de techniek van een lucht-waterwarmtepomp. Maar de bron, waaraan we de warmte onttrekken, verschilt. Bij een luchtwarmtepomp is dat de buitenlucht. Bij aquathermie daarentegen wordt een warmtepomp gebruikt om warmte of koude uit een rivier, meer of kanaal te onttrekken.

Het water wordt opgepompt en naar de warmtepomp gestuurd. De warmte wordt daarna uit het water gehaald door een koelmiddel in de warmtepomp. Na een thermodynamische compressie, met behulp van elektriciteit, is het koelmiddel in de warmtepomp warm genoeg om warmte af te geven aan het gebouw. Hetzelfde principe, maar in omgekeerde richting, kan worden toegepast voor koelen, met dezelfde warmtepomp.

Bovendien is deze techniek uiterst complementair met beter gekende warmtepomptechnologieën op basis van lucht- of bodemwarmte. Zo haalt aquathermie bv. een hogere efficiëntie dan luchtwarmtepompen tijdens koude periodes en ligt de kostprijs lager dan die van bodemwarmte.”

Is aquathermie al breed ingeburgerd?

“Nee. Het inzetten van rivieren, meren, kanalen als aquathermische bron wordt bescheiden toegepast in landen als Nederland, Scandinavië en het Verenigd Koninkrijk, waarbij men in Nederland stilaan kan spreken van een grootschalige uitrol en integratie binnen de energietransitie. Maar wij zijn ook sterk overtuigd van het potentieel van aquathermie in België. Ook hier ligt bijvoorbeeld bijna elke stad bij een rivier. 42% van alle warmtevragen in Vlaanderen bevindt zich op maximaal 1 km van een waterweg maar daarnaast telt België ook nog tal van meren en plassen. Oppervlaktewater is dus bijna overal aanwezig.”

Welke diensten bieden jullie?

“EXTRAQT ontwikkelt energetische modellen (‘digital twins’) van rivieren en meren om het potentieel van deze duurzame warmte- en koudebronnen in te schatten, waarna we op basis van onze voorstudies ook het technisch concept voor de aquathermische installatie ontwerpen. Zo doorlopen wij het volledige proces voor een aquathermisch project: van haalbaarheidsstudies en vergunningsaanvragen tot het technische ontwerp van de installatie en de componentselectie.”

Welke gebouwen lenen zich ertoe om verwarmd/gekoeld te worden op basis van aquathermie?

“Momenteel voeren we in Vlaanderen veel projecten uit op privé-eigendom aan een stilstaand water in eigen beheer, kastelen bijvoorbeeld die gerenoveerd worden. Maar daarnaast merken we ook dat steeds meer grote publieke projecten in de richting van aquathermie kijken.

In de toekomst willen we ons voornamelijk richten op deze b-to-b markt: kantoorgebouwen, bedrijven aan het water, het voeden van stedelijke warmtenetten, woonprojecten in het centrum van steden die aan een rivier liggen…

We zijn momenteel bijvoorbeeld betrokken bij het vernieuwen en verduurzamen van de verwarming van het wooncomplex ‘De Dijlemolens’ in Leuven langs de Dijle. Het oude molengebouw werd in 1985 gerenoveerd tot een wooncomplex met 35 appartementen en een tiental bedrijfsruimtes. Door zijn ligging aan de Dijle is het gebouw uitermate geschikt voor aquathermie.

EXTRAQT begeleidt samen met de stad Leuven de Vereniging van Mede-Eigenaars (VME) bij de renovatie van het verwarmingssysteem waarbij de reductie van CO2-emissie centraal staat. De basiswarmtevraag zal voorzien worden door een warmtepomp gekoppeld aan de Dijle. Voor de piekvraag zal de gasketel gebruikt worden. De installatie is een voorbeeldproject voor aquathermie in residenties en krijgt de ondersteuning van het departement Omgeving van de Vlaamse Overheid.”

Welke uitdagingen zien jullie in België?

“In België bestaat voorlopig slechts beperkte regelgeving omtrent aquathermie. Enkel m.b.t. koelwater in de industriële sector zijn er regels, maar deze zijn dan weer op verschillende manieren interpreteerbaar. Daarom werken we zelf nauw samen met alle waterbeheerders om tot een eenduidig en thermisch onderbouwd kader te komen voor deze techniek. Zo ontwikkelen we bij EXTRAQT zeer uitgebreide thermische modelleringen van waterlichamen.

We berekenen wat hun capaciteit is, hoeveel warmte of koude je er kan uit halen zonder dat het water bevriest of te fel verandert in temperatuur. Zo kunnen we de optimale hoeveelheid beschikbare warmte bepalen zonder de ecologie van het waterlichaam te schenden.”

Richten jullie je vooral op de Belgische markt?

“Nee, zeker niet. We zoeken wereldwijd naar nieuwe projecten. Zo loopt er momenteel een groot project in de Verenigde Staten, waarbij we kantoorgebouwen aankoppelen aan een meer en zijn we via het GSTIC Klimaatactieprogramma betrokken bij een project over het potentieel van waterkracht en aquathermie in Colombia. Daarnaast hebben we ook een aantal projecten lopen in Nederland, waar eveneens nog volop wordt gesleuteld aan betekenisvolle regelgeving voor aquathermie.”

Meer info: https://www.extraqt.be

Andere interessante artikels

Cleantech, deel van de oplossing voor de energiecrisis

Geplaatst op 27 sep 2022

Tenerga: duurzame energie op basis van ondiepe geothermie

Geplaatst op 16 sep 2022

EnergyVille breidt Open Thor Living Lab uit met innovatief thermisch netwerk & onderzoeksgebouwen om nieuwste bouw- en renovatietechnieken te testen

Geplaatst op 14 sep 2022