Blog - Water conflicten

Geplaatst op 25 mei 2021

Dat zoet water een kostbare grondstof is, is er het laatste decennium sterk in gehamerd. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er conflicten rond ontstaan, zoals dat bij andere grondstoffen het geval is. Onlangs was het conflict tussen Ethiopië, Egypte en Soedan in het nieuws omtrent de aanleg van de nieuwe Grand Ethiopian Renaissance Dam (of GERD) die de watervoorziening van Egypte en Soedan in gedrang brengt. 


Deze problematiek is niet uniek gezien de Verenigde Naties 263 oppervlakte waters en een 300-tal watervoerende lagen (grondwater) telde die één of meerdere grenzen overschrijden.  Voor een geschatte 60% van deze internationale bekkens bestaan er nog geen coöperatieve beleidsmaatregelen tussen de betrokken landen. Dit leidde tot 7 conflicten tijdens de 20ste eeuw. Hoewel elk conflict betreurenswaardig is, is het hoopgevend dat tijdens dezelfde periode meer dan 300 overeenkomsten getekend werden, waarbij zowel de belangen van op- en afwaarts gelegen gebieden gewaarborgd worden. Naast waarborging van de rechten van de partijen kwam daar vaak een bijkomend voordeel uit: beter water management. Om de verkregen waterrechten af te dwingen is informatie nodig, waarvoor metingen moeten gebeuren. De verkregen informatie door deze metingen zijn op hun beurt ook bruikbaar om het water beheer te optimaliseren.


Gezien de meeste nieuwsberichten omtrent conflicten rond waterrechten (diplomatiek of geweld) van buiten Europa komen bestaat het gevaar dat velen dit als een ver-van-mijn-bed verhaal ervaren. Niets is echter minder waar. België telt 5 hoofdbekkens, waarvan de Maas en Schelde het grootste deel uitmaken. In Vlaanderen is ook het Ijzerbekken belangrijk. Deze 3 deze bekkens ontstaan in Frankrijk en de Maas en Schelde bekkens vloeien door naar onze buurlanden. Grote problemen rond het garanderen van voldoende debiet is tot op heden nog niet het geval geweest. Dit is echter niet onmogelijk omdat Wallonië 55% van het drinkwater voorziet terwijl het slechts 37% van de bevolking huisvest. Vlaanderen importeert ongeveer 40% van het drinkwater uit Wallonië. Deze Vlaamse afhankelijkheid heeft geleid tot een beleid die de afhankelijkheid tracht te verminderen door beter beheer van vervuiling van en lozingen in Vlaamse wateren.


De impact van vervuiling of bevaarbaarheid door factoren buiten de landsgrenzen zijn de laatste jaren meermaals naar boven gekomen. Recentelijk (april 2020) veroorzaakte een accidentele lozing van een suikerraffinaderij in Frankrijk eutrofiëring (verhoging van voedselrijkdom die explosieve groei veroorzaakt, met zuurstof schaarste als consequentie) van de Schelde, met grote vissterfte tot gevolg. Gelukkig werd snel ingegrepen om zo een totale catastrofe te vermijden. Ondanks de snelle acties en de goede samenwerking tussen de vele organisaties is 90km van de Schelde afgedood door dit incident. 


Aan de andere kant bestaat er ook een historiek in verband met de garantie van toegang tot de Antwerpse haven door Nederland. Sinds de 16de eeuw (toen Antwerpen in Spaanse handen viel) heeft Nederland meermaals getracht de toegang tot de haven van Antwerpen te beperken (al dan niet succesvol), zij het door effectieve afsluiting of te taxeren. Desondanks de bestaande verdragen blijft dit een gevoelig punt. Niet in het minst omdat de bevaarbaarheid voor de nieuwe en grotere schepen aanzienlijke uitdieping nodig heeft, wat op zich weer een impact op het milieu heeft. Ook het feit dat een beperkte toegankelijkheid van de Antwerpse haven een concurrentie voordeel heeft voor de havens van Rotterdam en Amsterdam spelen natuurlijk mee in dit complex verhaal.


Dankzij de goede diplomatieke relaties met onze buurlanden, de bestaande verdragen en het Water Framework Directive van de Europese Unie (Directive 2000/06/EC) zal het wellicht niet snel tot een groot conflict komen, maar het duidt wel op het politiek en economisch belang van water. 


Er kan geconcludeerd worden dat internationale samenwerking noodzakelijk is voor het bekomen van een optimaal resultaat voor het collectieve bekken. Dit wordt benadrukt wanneer de belangen van gebieden/staten die deel uitmaken van hetzelfde bekken tegenstrijdig zijn met elkaar.
 
Auteur: Alain Ducheyne
 

Andere interessante artikels

Cleantech strijdt tegen plasticafval op het land en in het water

Geplaatst op 17 jun 2021

Beurs verwelkomt cleantech oplossing van Ekopak

Geplaatst op 8 apr 2021

BOSAQ verkozen tot eerste Cleantech Hero

Geplaatst op 30 mrt 2021